8

Pagkauwi ko mula sa school, ramdam ko agad ang bigat sa balikat ko. Hindi dahil sa bag ko, kundi dahil alam kong pagpasok ko sa bahay na 'to, mawawala 'yung bahagyang gaan na nararamdaman ko kapag kasama sina Sara, Jette, at Adelia.

Tahimik ang bahay pagdating ko. Hindi 'yung tahimik na nakaka-relax, kundi 'yung tipong parang hindi ako bahagi ng espasyo na 'to. Sa Pampanga, pagpasok ko ng bahay, maririnig ko agad ang tunog ng kutsara't tinidor, o kaya boses ni Mama na tinatawag ako para kumain. Pero dito? Ang tanging tunog lang ay 'yung marahang pag-click ng heels ni Camilla habang naglalakad sa sala.

Napalingon siya nang makita ako. Mabilis lang, parang nag-check lang kung sino ang dumating.

"Nandiyan ka na pala," sabi niya, pero hindi na naghintay ng sagot at bumalik sa ginagawa niya sa laptop.

Dati, naisip ko na baka sa paglipas ng panahon, magiging mas maluwag ang pakikitungo niya sa akin. Pero mukhang hanggang dito na lang talaga kami. Hindi naman siya outright na masama sa akin, pero alam kong hindi niya ako tinuturing na tunay na bahagi ng pamilyang 'to.

Dumaan ako sa dining area. Si Tatay? Wala pa rin. Madalas naman siyang wala. Ni hindi ko nga alam kung kelan ko siya huling nakausap nang matagal. Minsan iniisip ko kung mas gusto niyang manatili sa opisina kaysa umuwi rito.

Si Lila lang ang andito, nakaupo sa hapag-kainan habang nag-aaral. Sandali siyang napatingin sa akin bago bumalik sa pagsusulat sa notebook niya.

"Kumain ka na?" tanong niya.

"Hindi pa," sagot ko.

Tumango lang siya, tapos kinuha 'yung cellphone niya at tinuloy ang pagkain. Wala nang sumunod na usapan.

Dumiretso na ako sa kwarto ko. Hindi ko na rin naman inaasahan na may mag-aalok sa akin ng pagkain o may magtatanong kung kamusta ang araw ko. Mas mabuti na rin siguro 'yung ganito—hindi ako kailangan umasa.

Pagpasok ko sa kwarto, saka ko lang naramdaman na nakakahinga ako ulit nang maluwag. Dito lang, sa maliit na espasyong 'to, kahit papaano, akin 'to. Kinuha ko ang lumang gitara ko at umupo sa kama.

Tinitigan ko 'yung mga lumang pahina ng notebook ko kung saan nakasulat ang ilang kanta na sinubukan kong isulat dati. Napabuntong-hininga ako.

Kumukuha ako ng isang note, marahang pinapagana ang mga daliri ko sa strings. Sa bawat tunog, para bang bumabalik ang lahat—ang boses ni Mama habang tinuturo sa akin ang tamang chords, ang pagtawa niya kapag mali ang strumming ko, ang mga gabing nagja-jam kami sa sala na para bang walang problema sa mundo.

Pero tapos na 'yun.

Sa pagitan ng mga nota, isang tunog lang ang bumalik sa akin—ang katahimikan ng kwartong ito. Ng bahay na ito.

At ang katotohanang wala akong hinihintay na babati sa akin ng "Welcome home."

Bumaba ang tingin ko sa maliit na drawer sa tabi ng kama ko. Andoon, sa pinakailalim, 'yung lumang kahon na hindi ko na binubuksan. 'Yung kahon na may laman ng lumang litrato, sulat-kamay ni Mama sa isang lumang papel, at isang bagay na matagal ko nang kinatatakutan—isang papel na hindi ko pa rin masyadong maintindihan.

Pinagmamasdan ko lang ito, hindi ko kayang kunin.

Ilang taon na ang lumipas pero hindi ko pa rin kayang itanong. Hindi ko pa rin kayang alamin ang sagot sa tanong na matagal nang bumabagabag sa akin.

Ang tanong na alam kong maaaring magbago sa lahat.

Paano namatay si Mama?

At bakit pakiramdam ko... may hindi sila sinasabi sa akin?